R O L A N D      T O P O R
Biografia Bibliografia Rysunki Teatr Foto Wywiady Film Komentarze Ankieta Chat


ROLAND TOPOR - urodził się 7 stycznia 1938 roku w Paryżu w rodzinie polskich Żydów, którzy w 1930 r. wyemigrowali do Francji. Zainteresowania artystyczne przejął po ojcu, wychowanku warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Jego ojciec, Abram Topor był malarzem i rzeźbiarzem, ale we Francji musiał utrzymywać się z produkcji torebek i innych artykułów skórzanych. Po inwazji niemieckiej na Francję rodzina Toporów schroniła się w południowej Sabaudii, gdzie Roland spędził całe swe wczesne dzieciństwo. W 1964 roku ukończył w Paryżu Ecole Nationale des Beaux-Arts. Od 1958 publikował rysunki, m.in. w pismach "Bizarre" i "Le rire". W latach 1961-1965 współpracował z głośnym pismem satyrycznym "Hara-Kiri". W 1962, wraz z Arrabalem, Jodorowskym i Jacques'em Sternbergiem, założył legendarną Grupę Paniczną. W latach 60-tych uczestniczył w wystawach i spektaklach Grupy Panicznej i międzynarodowej grupy Fluxus. W 1964 wydał powieść Chimeryczny lokator (Le locataire chimerque), w której poruszył jeden ze swoich ulubionych tematów, rysując demaskatorski, groteskowy obraz drobnomieszczaństwa. Drugą powieścią Topora była Księżniczka Angina (1967, La Princesse Angine), oniryczna opowieść zilustrowana rysunkami wzorowanymi na XIX-wiecznych rebusach, dająca wyraz zamiłowaniu autora do pure nonsense'u, zabaw językowych i klasyki literackiej. W tym samym roku ukazał się zbiór opowiadań Cztery róże dla Lucienne (Four Roses for Lucienne), utrzymanych w konwencji czarnego humoru. W 1969 Topor otrzymał nagrodę Deux Magots za książkę Joko świętuje rocznicę (Joko fete son anniversaire). W pseudobiograficznej powieści Memoires d'un vieux con (1975, Wspomnienia starego idioty) sparodiował historię najważniejszych XX-wiecznych ruchów artystycznych i literackich. W 1976 odbyła się premiera tłumaczonej później na kilka języków sztuki Da Vinci miał rację (Vinci avail raison), a w 1990 sztuki Joko świętuje rocznicę. W zbiorach opowiadań Cafe Panika (1982, Cafe Panique), Historyjki taksówkowe (1988, Taxi stories) i Najpiękniejsza para piersi na świecie (1986, La plus belle paire de seins du monde) wyraźny jest silny związek autora z Paryżem, w którym często osadza akcję swoich utworów. W książce o przewrotnym tytule Pense-betes (1992, Myśli zawiązane na supełek) Topor zgromadził bogaty wybór maksym, określających jego anarchizującą filozofię, bliską surrealizmowi, bardziej jednak w duchu Jarry'ego niż w dogmatycznym wydaniu Bretona czy Aragona. Działalność artystyczna Topora jest bardzo różnorodna ilustruje książki, grywa w filmach (m.in w Viva la muerte Arrabala, Lokatorze Polańskiego, Nosferatu Herzoga, Miłości Swanna Schlondorffa), jest autorem scenariuszy i projektów plastycznych do nagradzanych na międzynarodowych festiwalach filmów animowanych Ślimaków (1966, Les Escargots) i Dzikiej Planety (1972, La Planetę sauvage), napisał też scenariusz i zaprojektował maski do filmu Marquis (1989, Markiz), opartego na twórczości markiza de Sade. Popularność wśród szerokiej publiczności we Francji zdobył przedrukowywanymi w wielu pismach skandalizującymi rysunkami, poruszającymi tematy tabu, i wieloodcinkowym telewizyjnym serialem Telechat (Telekot), łączącym żywego aktora z animacją lalkową. Rożne dziedziny twórczości Topora składają się na jednolitą wizję świata, pełną sceptycyzmu, ironii i okrucieństwa, ale też i radości życia.
Topor był ciężko chory od dłuższegu czasu. Zmarł w środę 16 kwietnia 1997 w paryskim szpitalu Pitie-Salpetriere na skutek wylewu krwi do mózgu. Miał 59 lat.

na podstawie Leksykonu Pisarzy Świata XX wieku

Strona Główna

 
kontakt E-MAIL'owy - topor@free.art.pl   Opracował: Yalby (c) Copyright by Yalby 1999-2003