WELA © Wszystkie prawa zastrzezone   Prawa Autorskie

Realna nierealnosc.

Przechadajac sie wewnatrz instalacji wykonanej przez Wele, mamy wrazenie, ze przenieslismy sie do powiesci Gogola, w ktorej nierzeczywistosc jest rzeczywista ! Nie chodzi tu o jakikolwiek proces techniczny wywolujacy zludzenia, ale po prostu o pomyslowa realizacje plastyczna.

Wela, najwyrazniej zniechecona widokiem publicznosci, przechadzajacej sie po wystawie a nie zatrzymujacej sie dluzej przed obrazami, decyduje uczynic cos wiecej: pokazac obraz od wewnatrz, sprawic aby wyszedl z ram. Jej instalacje po prostu rozwiazuja abstrakcyjny problem pokazania obrazu "pod golym niebem" i przetransponowania dwuwymiarowej przestrzeni na rzeczywista przestrzen trojwymiarowa.

Odbiorca zostaje zaproszony do spaceru wewnatrz obrazu, a nie do kontemplowania go z zewnatrz. To tak jakby zmusic klienta ogladajacego towary przez witryne do jej rozbicia, aby znalazl sie w srodku sklepu. Rozbijcie witryne sklepu, jestescie wewnatrz!

Jezeli w sklepie znajdziecie buty, paski, torebki i nie wiadomo jakie jeszcze przedmioty sluzace zaspokojeniu waszej proznosci, to w "instalacji - obrazie" Weli znajdziecie linie, formy, kolory - wszystko to czym posluguje sie malarz probujacy przekazac nam czyste uczucie, ten pokarm dla duszy i intelektu, pulsacje pamieci.

W przeciwienstwie do innych malarzy, przedstawianie rzeczywistosci zewnetrznej nie interesuje artystki. Lawka, ulica, kontur drzewa, lot ptaka nie inspiruja bezposrednio. Natomiast czescia jej codziennej artystycznej troski jest wydobycie ciezaru, gestosci i natezenia.

Zycie wewnetrzne czlowieka, mechanizmy, ktore pobudzaja go do dzialania i do reagowania miedzy soba, sa swoistymi modelami Weli.

Gwalt i lagodnosc, zacierajace sie wspomnienia, obrane stanowiska, bunty maja takze swoj ciezar, gestosc, natezenie. Zawroty glowy przytlaczaja, radosc dlawi albo uwalnia strumien zycia, ktory nas wprawia w ruch. Artystka, interesuje sie tymi rzeczami, ktore sa niewidzialne, chce je przeksztalcic na materialnosc rysunku.

Wela jest przekonana, ze kazdy z nas ma swoj jezyk, tak odmienny od innych, i ze niemozliwe jest pelne porozumienie miedzy nami. Z olowkiem w reku rozwija ona swoista metafizyke monady, lecz rysujac poglebia jeszcze jej tajemnice.

Ostatnie czarno-biale obrazy artystki sa znaczace. Rysunek o materii skaly, kanciasty, nawet kolczasty, zdradza pewna reke i dusze w ciaglym ruchu.

Wela zaczyna gryzmolic gdzies na kartce bialego papieru i buduje swoj rysunek niczym rzezbiarz, ktory osadza gips na zelaznym drucie. Poprawia swoja linie, pogrubia ja, nadaje jej ciezar, natezenie. Gdy trzeba rozciera ja, zmazuje bez zalu. Zmazywanie jest czescia rysunku, jak pamiec jest czescia terazniejszosci, w elipsie. Kompozycja pojawia sie na obrazie w zaleznosci od bezposredniej potrzeby rodzacej sie formy, ktora wyrasta z samej siebie.

Gwaltowna kreska, podazajace za nia zmyslowe linie, nabieraja formy rzezbiarskiej, prowadza do skonczonego rysunku.

Chwilami rozpoznajemy elementy figuratywne nigdy nie doprowadzone do konca. Na przyklad noge od stolka wylaniajaca sie gdzies z chaosu, ludzka postac, reke, ostrze... W tym momencie nie da sie nie myslec o nodze pieknej Noiseuse z powiesci Balzaka "Autor nieznany". A o czym myslalby ten wielki powiesciopisarz z poczatku XIX-go wieku, przed tym mlodym dzielem, przed ta koncepcja swiata, ktora jest skadinad starsza od niego ?

Ileana Cornea, Krytyk sztuki

Paryz, wrzesien 2001

 Teksty

Lignes et traits, formes et couleurs parfois, l’œuvre de Wela nous surprend d’abord, car contre toute attente, nous sommes en présence… de papier et de crayon. Wela dessine, depuis toujours, perpétuant ainsi la traditionnelle excellence pour les arts graphiques des artistes venant de l’Est de l’Europe. Aux Beaux-arts de Cracovie, au cœur de sa Pologne natale, Wela étudia donc la peinture, la sculpture, tout comme la gravure, et le dessin.

Mais après quelques détours par la gravure –qu’elle pratique toujours à l’occasion-, l’art de la mine de plomb l’emporte sur les autres formes d’expressions, privilégiant la liberté, la spontanéité du geste créatif et le contact direct avec la matière. Wela choisit la simplicité du trait noir sur le blanc du papier, auquel vient parfois s’ajouter un ocre profond, en même temps que la puissance des lignes, travaillées dans l’épaisseur, denses, profondes. L’artiste sait à merveille en entretenir la tension dramatique : fluides ici, là enchevêtrées, précises parfois, floues jusqu’à l’effacement, ailleurs. Sur la surface plane, le dessin prend toute sa matérialité, et l’on pressent le rapport organique, charnel, qu’elle entretient avec lui.

Loin d’être anecdotique, confiné aux travaux préparatoires ou aux fonds d’atelier, le dessin se déploie alors dans des dimensions spatiales et poétiques inhabituelles. Car tandis que celui-ci connaît aujourd’hui un renouveau, et un regain d’intérêt, le travail graphique de Wela s’inscrit avec force dans une volonté très contemporaine de montrer le dessin autrement.

D’abord le sortir du cadre, au propre comme au figuré ! Des polyptiques où le dessin se poursuit de tableau en tableau à ses œuvres les plus monumentales, Wela porte le dessin ailleurs, autrement, le descend des cimaises, l’extrait de l’exiguïté de la galerie. Le voici tridimensionnel, sculptural. Le voici s’invitant dans l’espace public, haut de six mètres, multiplié en cinq cent colonnes, accroché aux arbres ou flottant au vent !

On ne regarde pas une œuvre de Wela, on y pénètre, on s’y engage. Ses installations puisent sans ambiguïté dans le mythe de « l’œuvre totale », dans le désir de l’artiste de produire des univers immergents, l’espace d’un instant. Naissent ces «œuvres à vivre », dans lesquelles les spectateurs sont pris à parti, invités, enveloppés.

Ainsi l’impressionnant « Passage suspendu »*, où, pénétrant dans le dessin, dont l’image se répète, se déforme, se diffracte grâce à une colonne d’acier que l’on peut tourner sur elle même, le spectateur devenu acteur entre dans un monde aux contours inconnus et mouvants. Un monde fictionnel, bien que non narratif, un monde imaginaire, au sens propre, intrinsèquement lié à la sensibilité, celle d’une perception à la fois libérée et hypnotique.

Wela aime en effet à emmener le spectateur dans un entre-deux, subtil déséquilibre entre réalité et irréalité, présence et fugacité, décomposant la vision pour mieux la recomposer.

Ainsi ses colonnes -forme récurrente chez Wela-, à la verticalité visuellement très suggestive, composent des installations combinatoires ouvrant sur des manières nouvelles d’expérimenter l’œuvre dans le déplacement. Amenant le spectateur à se promener dans le dessin, Wela lui offre le moyen de créer perceptions, perspectives et points de vue nécessairement inédits : la déambulation se fait appropriation de l’œuvre, le contexte se mue en subjectivité. Il y a chez Wela une sorte de générosité, un sens du partage, dans cette manière qu’elle a, au travers de ses œuvres métaphores, d’inviter à une interprétation vécue, ressentie.

Car la démarche de Wela ne saurait se réduire à une poétique de la forme. Certes le dessin est plutôt abstrait, dans le mouvement et l’impression davantage que dans la figuration – parfois, Giacometti dessinateur n’est pas loin-, jouant sur les contrastes, les formes, les plans et les espaces. Mais tout cela est sous-tendu par une densité, une épaisseur émotionnelle, une sorte de sérénité emprunte d’une mélancolie qu’on pourrait parfois prendre pour de la solennité mémoriale, mais on aurait –un peu- tort.

Installations urbaines ou environnementales, architecturales ou sculpturales, parfois en contrepoint de la nature…Le charme opère. Avec, au fond, une assez belle économie de moyen et un remarquable sens de la mise en espace, Wela parvient à montrer le dessin, dans une troisième dimension complètement novatrice, et toujours profondément intelligente, efficace, et poétique.

Marie Deparis,

Krytyk sztuki, Paryz, kwiecien 2007

* Instalacja "Zwieszone Przejscie", wysokosc 6 metrow, srednica 5 metrow, forex, metal, grafit, motor, zrealizowane dla Festiwalu sztuk Ulicznych, "VIVA CITE", Sottevile-Les-Rouen , 2006

" Pure dessinatrice, avec un envol vers des circonférences. Son œuvre est proche de l’Art gestuel. Ces noirs et blancs, sont d’une qualité exceptionnelle. Un travail qui apprivoise l’espace et qui offre un résultat d’invention et de mystère."

Jean-Claude Lethiais,

Commissaire des expositions du Conseil Général d'Eure et Loir, Chartres, juin 2005

"Le Mouvement dans l'espace, l'équilibre et la poursuite dans les mémoires entre théâtralité et lyrisme sont les aspects les plus personnels de cette artiste.

La mémoire est ici le jeu du corps dans le corps même de l'espace. Dans cette entité, volume et surface empruntés à la peinture et au théâtre, entrent dans une lutte du geste et du temps en fragments de silences (silences qui prennent ici des allures de blanc froissé, comprimé, intériorisé) l'univers d'Elisabeth Wierzbicka (WELA) est en perpétuelle extension. Jamais fini, fragile, en déséquilibre, mais reconquis aux moments ultimes, lutte poursuivie jusqu'au bout, à bras le corps, au corps à corps, déchirée, raclée jusqu'à la limite même d'un cri qui se veut maîtrisé, mais jamais confisqué au profit d'une belle esthétique, uniquement.

Il se passe ici quelque chose de très fort. Peut-être tragique mais jamais morbide... Une lutte de la vie, pour la vie du combat mis en œuvre, d'où se dégage une puissante énergie qui n'a pas finie de nous surprendre.

Bernard Billa,

Chargé de Mission en Arts Plastiques, Espace Culturel F. Mitterrand, Beauvais, avril 1998

Uciekajace wspomnienia

We wpolczesnej wyobrazni, artysta powinien nieustannie waloryzowac charakter swojej wypowiedzi artystycznej, by zaspokoic nasza wewnetrzna namietnosc dla malarstwa, odcisnac w nas slad. Elzbieta WIERZBICKA / WELA jest jednym z tych artystow. Po przez swoje malarstwo wywoluje w nas stany uduchowienia i zaprasza nas do przyjecia prostoty gestu jako paradoksalnej odpowiedzi, ogoloconej w zatarciu swojej fascynujacej harmonii. Nowe formy poetyckich naprezen spotykaja sie, mieszaja w entuzjastycznym zwiazku, gdzie nakladaja sie masy, linie oraz formy lzejsze, przestrzenne : przedluzenie i rozwoj przezycia, wyciszonego po przez swoja kompozycje. Wymieszanie roznych swiatow lub polaczenie sil przemieszcza sie w poszukiwaniu wolniejszej przestrzeni, pozostawiajac za soba slady malarskiej wichury . Stworzona nowa moc przeciwstawia sie stanowi poprzedniej. W swoim malarstwie Elzbieta WIERZBICKA powierza nam w formie refleksji, mysli, ktore pozostawiaja otwartym mozliwosc przejscia ze znaku-ziemi w znak przestrzeni-wszechswiata. Jeden i ten sam duch, kontynujacy swoja gwaltowna, wewnetrzna podroz. W ten sposob, gest i kolor, wlaczony w ten deformujacy go ruch, wyzwala sie, jednoczesnie pozostajac prowadzonym i kontrolowanym podczas, gdy artystka rozdziera sie by dominowac nad fascynujacym biegiem swojej sily tworczej.

Malarstwo Elzbiety WIERZBICKIEJ wpisuje sie w ten sposob jako nowy eksprejonizm, dzieki swojej sile i zdolnosci opisu. Chec potwierdzenia wspolczesnych walorow : malarstwo, ktore ucieka od fantasmagorii osiagajac skutecznie wizje krytycznego odbiorcy jak uluda w enigmatycznym sensie pieknosci. Obrazy olejne, rysunki, grafiki wspoltworza zespol artystyczny , ktory doklada sie do pelnej wyobrazni i utalentowanej wizji plastycznej, ktora uruchamia artystka, a ktora my odkrywamy jako pasjonujace spojrzenie jej eksplodujacej pamieci : odlot w przestrzen form i kolorow, w przepysznej podrozy zapalajacych sie krzywych swiatel, teatr cieni, zamieniajacy sie w spokojny, uspiony swiat, by pozostawic slady poetycznej symfonii wspolgrajacej z gestem i kolorem w obfitosci swoich uciekajcych wspomnien.

Sledzac rozwoj malarstwa i wypowiedzi plastycznej Elzbiety WIERZBICKIEJ, uswiadamiamy sobie swiadectwo, jakie chce ona dac wolnosci ducha : historia i pasja wyswietla sie krytycznym oczom, i po przez zadziwiajacy, wyrazny slad zmienia nasz rytm, jak by powrot akcji powiazanej z innymi historiami, ktore wylaniaja sie , dzieki efektom zrodzonym po przez podwojna transformacje, ktora moduluje swoj promieniujacy wplyw przestrzenny : wizja moralna swiata w jego ideale wolnosci. Bierzemy udzial takze w wizji bardziej zdominowanej przez ten ideal poetycki, razem z rozproszonymi "otwartymi kolumnami ". Sa one jak grupa rysunkow w formie kolumn, ktore wzajemnie sie uzupelniaja i naznaczaja rozmieszczenie, dzieki swojej bezsprzecznej wolnosci integrowania sie i wyceniania realnosci : swiadestwo, ktore narzuca poszukiwanie poswiecenia potrzeb absolutnych po przez malarstwo.

Wielka Kolumna Otwarta*, wyraza w swoim kontekstcie czas podzielony, nierealnosc, charakter potencjalny, abstrakt, ktory po przez swoje niuanse towarzyszy ewentualnej przyszlosci dokonujacej sie, uciekajacej pamieci. Zjednoczenie "kolumn otwartych" pozwala na komunikacje i poszerzenie poszukiwan tworczych, po przez slad, gdzie beda kontemplowane jak jedna monumentalna rzezba. Mozemy tu rozumiec lepiej droge tworcza Elzbiety WIERZBICKIEJ, poniewaz przedstawiona propozycja kreuje zwiazek przestrzeni muzycznej, pozwalajacej jej zjednoczyc malarstwo i rysunek na kartonie w wielka, gleboka partyture symfoniczna. Jednoczesnie poszukiwanie tworcze artystki wydaje sie wyswietlac nam ewidentna wizje malowanego , duchowego poematu : spokojne swiadestwo, gdzie kruchosc obrazu chciala by sie wpisac w swiatowe dziedzictwo.

Isaak ORTIZAR, krytyk sztuki,

Czlonek Miedzynarodowego Stowarzyszenia Krytykow Sztuki, AICA, Francja

Paryz, marzec 1996

* Wielka kolumna Otwarta

1. Festiwal Filmow Kobiet, Maison des Arts, Crèteil, 1994

2. 3. Galeria Pascal Vanhoecke, Paryz, 1996