Justyna Ryczek
Precedens w mieście

Dzisiejsza sztuka bardzo często nie zamyka się w wyspecjalizowanych gmachach muzeów i galerii. Sztuka wychodzi w przestrzeń, zbliża się do widza-odbiorcy. Artyści często podejmują próbę wpisania się w codzienność, swe działania zestawiają z przejawami zwykłego życia.
Miasto jest doskonałą przestrzenią do zaistnienia sztuki. Wszelkie dostępne w nim obiekty i same uliczki mogą stać się tłem dla artystycznej kreatywności. Artysta staje przed nowym wyzwaniem, nie okalają go ograniczające sale wystawiennicze, które jednocześnie dostarczają pewne poczucie bezpieczeństwa. Jego kreacje powstają i w bezpośredni sposób konfrontują się z każdym przechodniem.
Pytanie o odczytanie czy chociażby zainteresowanie mieszkańców jest kolejną kwestią. Dawniej mieszkańców miasta poruszało każde wydarzenie, ich liczba, bowiem, była znikoma, dziś uczestniczymy w wielu spektaklach, również w spektaklach telewizyjnych. Wielość dostarczanych informacji powoduje zmęczenie i wygodne znieczulenie, które nie wymaga refleksyjności spojrzenia. Rutynowe przepływanie przez życie staje się naszą specjalnością. I tutaj otwiera się przestrzeń dla działań artystycznych.
Artyści badają obszary zaciemnione i zakryte. Posługują się przy tym różnorodnymi mediami. Mogą zbudować nowe "budynki mieszkalne" (Maciej Kurak), "ocieplić" Ratusz (Katarzyna Kujawska), wypisać swe hasła na billboardach i rozrzucić ulotki (Wojciech Duda). Mogą wykreować pewne sytuacje artystyczne na kształt happeningu (Rafał Jakubowicz, Paweł Kaszczyński), wykorzystać komunikację miejską (Paweł Kula, Sławek Decyk), czy lokalne gazety (Waldemar Pranckiewicz) można również realizować interaktywne prace (Konrad Smoleński), a w performancach odwoływać się do przedmiotów domowych (Aleksandra Kubiak). Każda z prezentowanych na festiwalu prac budzi bardzo wiele kontekstów, w tym również odniesień społecznych.
Nie jest łatwo działania artystyczne definiować, jak nie jest łatwo je odbierać. Sztuka wychodząc w otwartą przestrzeń inaczej funkcjonuje. Jej zbliżenie nie czyni ją bardziej zrozumiałą, ale z pewnością staje się ona bardziej dostępna. Jej wewnętrzne życie wzbogaca się o zewnętrzne doświadczenia. Takie wzajemne relacje są pozytywne dla obu stron. Artysta konfrontuje się z codzienną rzeczywistością miasta, a przez to w bezpośredni sposób z odbiorcą. Mieszkańcy mogą doświadczać i uczestniczyć w artystycznych działaniach w granicach swojej zwyczajnej egzystencji. Dwie formacje, zwykle żyjące obok siebie, spotkają się w miejskiej przestrzeni.
Codziennie odbieramy wiele różnorodnych obrazów i bodźców, często przestajemy na nie zwracać uwagę. Przyzwyczajamy się. Artystyczne działanie, czasem niezrozumiałe, przełamuje jednolitą papkę, intryguje, wybija z codziennej rutyny. Staje się Precedensem na tkance normalnego życia.
Precedens zaistniał w mieście. Miasto doświadczyło Precedensu...