Józef Hofmann

Józef Hofmann, pianista, pedagog, kompozytor i wynalazca, urodził się 20.01.1876 roku w Krakowie. Pochodził z rodziny muzyków. Jego ojciec, Kazimierz Hofman był znanym kompozytorem, pianistą i dyrygentem, matka, Matylda Pindelska oraz dwie siostry ojca, Honorata Majeranowska i Józefa Hofman-Rapacka - śpiewaczkami. Naukę gry na fortepianie rozpoczął Józef w wieku lat trzech . Niezwykły talent muzyczny chłopca, opieka pedagogiczna ojca, a także atmosfera artystyczna w rodzinie sprawiły, że czynił on coraz większe postępy. W wieku ośmiu lat wystąpił w Warszawie grając Koncert d-moll Mozarta pod batutą ojca, a w dwa lata później przeżył swe pierwsze europejskie tournée. Występował wtedy w Czechach, Niemczech, Danii (gdzie podziwiał jego grę król duński), Szwecji, Holandii, Francji (przed C.Saint-Saënsem) i w Anglii. W 1887 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie 29 listopada odniósł ogromny sukces występując w Metropolitan Opera House. Zaangażowano go wówczas na kilkadziesiąt koncertów. Po 10 tygodniach, w czasie których odbył 52 koncerty, pomimo ogromnego powodzenia i podziwu dla jego dojrzałej gry , tournée zostało przerwane na wniosek New York Society for the Prevention of Cruelty to Children, które stwierdziło nadmierne obciążenie i możliwość utraty zdrowia u 11-letniego chłopca. Jednak rozgłos, jaki młody Hofmann zyskał wtedy swą gra sprawił, że Alfred Corning Clark ufundował dla niego stypendium zastrzegając, że nie wystąpi on publiczne przed 18 rokiem życia. Stypendium pozwoliło mu odbyć studia muzyczne w Berlinie w latach 1888-1994 u takich nauczycieli jak Maurycy Moszkowski (fortepian), Heinrich Urban (kompozycja), Eugen d'Albert, a także w latach 1892-94 u Antoniego Rubinsteina . W 1894 roku uzyskał I nagrodę na Konkursie im.Antoniego Rubinsteina w Hamburgu, na którym wykonał jego Koncert d-moll op.70. Po tym sukcesie rozpoczął prawdziwą karierę pianistyczną występując w wielu krajach Europy (Anglia, kraje skandynawskie, Rosja, Polska), wszędzie ciesząc się niesłychanym powodzeniem, szczególnie w Petersburgu (1913).Oprócz występów w Europie co roku koncertował w Stanach Zjednoczonych, które stały się jego drugą ojczyzną. W 1926 roku otrzymał obywatelstwo amerykańskie. W latach 1926-1938 był dyrektorem uczelni muzycznej Curtis Institute of Music w Filadelfii. 28 listopada 1937 roku, w 50 rocznicę jego amerykańskiego debiutu odbył się jubileuszowy koncert w Metropolitan Opera House. Karierę pianistyczną zakończył 19 stycznia 1946 roku, dając swój ostatni, pożegnalny recital w Carnegie Hall. Zmarł w Los Angeles 16 lutego 1957 roku. Był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Maria Eustis, z którą miał córkę, a drugą Betty Short, która urodziła mu 3 synów.

Pianista

Józef Hofmann kierował się zasadą, że podstawą właściwej interpretacji utworu muzycznego jest dokładne przestudiowanie jego zapisu nutowego. Grę jego cechuje niezwykła perfekcja, dbałość o to, by było zagrane „wszystko co jest w nutach i wszystko tak, jak w nutach” (P.Wierzbicki:Chopin.Portret muzyczny), co było przeciwieństwem wobec powierzchownej techniki i pełnego emfazy stylu innych pianistów (A. .Michałowski, Z.Śliwiński). Był obdarzony wszechstronną techniką pianistyczną, fenomenalną pamięcią i niepowtarzalną wyobraźnią muzyczną, dzięki czemu jego interpretacje zasługują na miano genialnych, co podkreślali współcześni mu krytycy i co dokumentują nagrania.

Pedagog

„Wierzę w edukację muzyczną. To jest wielka, potężna siła” - twierdził Józef Hofmann. Już w wieku 20 lat udzielił kilku lekcji młodziutkiej, niezwykle utalentowanej pianistce, Paulinie Szalit (1887-1920). Pracę pedagogiczną na większą skalę rozpoczął w 1924 roku jako nauczyciel w klasie fortepianu Curtis Institut of Music w Filadelfii. W latach 1926-1938 był dyrektorem tej uczelni. Jego uczniem był m.in. : Shura Cherkassky. Do grona pedagogicznego należeli m.in : Efrem Zimbalist - skrzypek, Fritz Reiner - dyrygent, Marcelina Sembrich-Kochańska - śpiewaczka, Leopold Auer - skrzypek. Napisał szereg artykułów dotyczących gry fortepianowej, które zostały wydane w postaci książek : Piano Playing (1908) i Piano Questions Answered (1909). W swej książce Piano Playing with piano questions answered (New York 1976) skierował do uczniów następujące przesłanie: „Pracujcie zawsze z uporem, starając się dać wszystko, co leży w waszych siłach. Znajdźcie niezawodnego nauczyciela i polegajcie na jego radach, odnośnie do waszej kariery. Nie poddawajcie się pokusie zwodniczej wiary w to, że sukcesy zależą od losu. Najważniejszym czynnikiem jest wasz trud, wasza praca i rozsądne nad wami kierownictwo.”

Kompozytor

Józef Hofmann komponował już jako dziecko. W 1886 roku został wydrukowany jego Romans w dodatku nutowym do czasopisma Echo Muzyczne, Teatralne i Artystyczne. W późniejszych latach tworzył głównie dla potrzeb własnej kariery pianistycznej. Kompozycje jego utrzymane są w konwencji stylistycznej muzyki XIX wieku. Jego salonowe utwory nie cieszyły się jednak taką popularnością jak analogiczne kompozycje Paderewskiego czy Rachmaninowa. Niewykluczone, że z tego powodu zaczął wydawać następne pod pseudonimem Michel Dvorsky. 2 stycznia 1924 roku odbył się koncert, złożony w całości z jego utworów, a były to : II Koncert fortepianowy, Chromaticon, poemat symfoniczny The Haunted Castle oraz kilka utworów solowych.

Wynalazca

Józef Hofmann miał niezwykłe, niespotykane u artystów zainteresowania techniczne. Obdarzony analitycznym umysłem i pasją wynalazczo-majsterkowiczowską opatentował ponad 70 wynalazków, m.in. wycieraczki do szyb samochodowych, resory samochodowe, spinacz biurowy.