Czasopismo muzyczne pod redakcją Krzysztofa Wodniczaka

Felieton osobisty „Muzyka nie łagodzi obyczajów”

Refleksje o nowej płycie „Czesław Niemen o sobie”, stanie wojennym i nie tylko. Kolejny album z serii „Miło wspomnieć” firma Fonografika poświęciła Czesławowi Niemenowi. W odróżnieniu od płyty „Spiżowy krzyk”, którą wspólnie z Polskimi Nagraniami wydała Małgorzata Niemen, wydawca dążył do przemyślanego przedstawienia dokonań Artysty. Niestety ambitny zamiar nie udał się z kilku powodów. Z jednej strony dostrzegamy koncepcje i dążenie do chronologicznego przedstawienia wokalnego i publicystycznego dorobku Niemena, a jednocześnie dobór nagrań, układ wywiadów i ich mastering wszystkiemu przeczy. Przy okazji publicystyki informuję, że Dasia Ś. – zaprzyjaźniona z Niemenem poetka z Płocka, przygotowuje do wydania Jego listy z lat 1965-1972. 05.01.2004 r otrzymała od Czesława ostatniego esemesa. Słuchając tych płyt nie do końca przeniesiemy się w klimat „tamtych szalonych lat” („Wiem, że nie wrócisz” i „Czas jak rzeka” w wersji z Akwarelami to brak szacunku nie tylko dla statecznych fanów, ale także dla muzyków z zespołu Niebiesko-Czarnych, zarówno żyjących jak i tych, którzy odeszli). Jedyną ciekawostką albumu jest formuła zamieszczonych wywiadów (z kronikarskiego obowiązku przypominam, że pierwszy raz na swej płycie „42 rozmowy” uczynił to Piotr Kaczkowski).

Niestety wywiady są przemieszane i nie zawsze adekwatne do omawianych piosenek – Niemen opowiadający o piosence „Dziwny jest ten świat” za chwilę zaśpiewa „Nim przyjdzie wiosna”, a „Dziwny jest ten świat” w wersji z 1979 roku (choć jest historyczne nagranie z Opola’67) znajdziemy na drugiej płycie. Podobnie jest z piosenką „Sukces”, którą wydawca umieścił po roku 1975! Poważnym błędem jest również pominięcie rozmówców Czesława Niemena. Na płycie brak wywiadów, których autorzy nie zgodzili się na „wycięcie” swego głosu.

Szkoda, ponieważ Hanna Giza z Redakcji Katolickiej Pr. III PR ukazywała nie tylko wrażliwość duszy ale także największe wartości Niemena. Przypomnę, że była to katolicka wiara w Boga. Tak zaprezentowane wywiady pozbawiono nie tylko waloru emocjonalnego ale także historycznego. Należy żałować, że ograniczono się do „warszawskich” rozmówców Niemena. Zapomniano o nocnych, długich i ciekawych rozmowach (zauroczonej Czesławem) Doroty Zamolskiej z Radia Szczecin, która w swych wywiadach potrafiła wprowadzić specyficzny klimat i ukazywała ciekawe oblicze Artysty.

Chcąc nie chcąc mam swój (niezamierzony) udział w omawianym projekcie. Gdy podczas Stanu Wojennego nagrywałem z TVP 1 program „A miłość największym jest darem” nie przypuszczałem, że mój niezawodny Koncert (dobrej jakości magnetofon szpulowy - to wiadomość dla młodych czytelników) jako jedyny zarejestrował historyczny wywiad Barbary Pietkiewicz z Czesławem Niemenem - nagrany 12.12.1981 podczas zgrywania spektaklu. Kilka lat później już w dobie magnetowidów VHS pragnąłem pozyskać wywiad w formie video z TVP. Dowiedziałem się, że natychmiast po emisji został skasowany. Taśma była potrzebna do zupełnie innych, nie akceptowanych przez większość społeczeństwa celów. Na szczęście pozostawiono widowisko (60 statystów) „A miłość największym jest darem”, które było nagrywane w dniach 7-9.12.1981r. a obecnie przypominane jest przez TVP Kultura.

Nagranie audio pozostawało w moim archiwum do 2004 r. kiedy to Roman Radoszewski, poprosił mnie m. in. o udostępnienie tego wywiadu w celu opublikowania wyłącznie w swojej książce, co też uczyniłem. W booklecie dołączonym do płyt, przeczytałem informację, że „mój” wywiad pochodzi z prywatnego archiwum Romana Radoszewskiego! Nie pierwszy to raz ten „niemenolog” korzysta z cudzej wiedzy, pomysłów i pracy podpisując ją swoim nazwiskiem! Nie tylko „zapomniał” z czyjego archiwum pochodzi wywiad, ale także pracę Edwarda Chomicza i moją (oczywiście bez naszej zgody i wiedzy) przekazał firmie Fonografika do obrotu komercyjnego! Ostatecznie wywiad zaistniał na płycie w formie drukowanej. Nie zmienia to faktu, że takie działania są żałosne. Nie potrzebuję „pomagierów” do dysponowania własnymi archiwaliami i apelujących o takie lub inne ich zagospodarowanie. Przy okazji przypominam, że podawanie źródła wiedzy reguluje Ustawa o Prawie Autorskim i Prawach Pokrewnych.

Dlaczego kolejna płyta Niemena nie spełnia oczekiwań fanów? Jestem przekonany, ze Anna Gaszyńska – redaktor płyty, a prywatnie żona Ikony Polskiego Radia – Marka Gaszyńskiego bez najmniejszego problemu mogła je spełnić. Ale czy rzeczywiście mogła? Na płycie nie znalazło się żadne nieznane nagranie Artysty! Jestem przekonany (z autopsji), że cenzorem była Małgorzata Niemen, która posiadając koncesje na wizerunek i nagrania Czesława Niemena z uporem godnym lepszej sprawy ogranicza Jego repertuar do zawartości dwóch boksów, „Spod chmury kapelusza” oraz ostatnio Muzyki teatralnej i filmowej Andrzeja Kurylewicza. Być może przyczyną jest to, że jak na razie nie zna lub nie lubi pozostałej twórczości męża.

W związku z powyższym nasuwa się pytanie co dalej... Przeróżnych kompilacji z w/w płyt można tworzyć przez następne lata TYLKO PO CO ? Kto po takie płyty będzie „walił drzwiami i oknami”? Proszę zauważyć, że nośnik CD niedługo może przestać istnieć w powszechnym użyciu. Internet już dziś oferuje utwory i całe płyty w różnych bezstratnych dźwiękowo formach plików. Kto wtedy zechce kupić „ogrywany” przez 40 lat materiał?

Omawianie utworów recenzowanych przed 10, 20, czy 45 laty uważam za bezcelowe.

Przypomnę tylko kilka ważnych faktów, których próżno szukać w opisie płyty.

„Sen o Warszawie”

I miejsce w plebiscycie Polskiego Radia na Radiową Piosenkę Miesiąca – wrzesień 1966

II miejsce w plebiscycie Polskiego Radia na Radiową Piosenkę Roku 1966

Oficjalny hymn klubu piłkarskiego Legia Warszawa. Pierwszy raz odśpiewany przed meczem z Odrą Wodzisław – 13.03.2004r.

Radny Warszawy- Stanisław Wojtera zaproponował aby „Sen o Warszawie” ustanowić hymnem stolicy – 27.08.2008r.

„Dziwny jest ten świat”

Nagroda Specjalna Przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji

Włodzimierza Sokorskiego za walory ideowe tekstu piosenki „Dziwny jest ten świat”

V KFPP Opole 1967

„Nim przyjdzie wiosna”

Grand Prix Festiwalu Interwizji oraz Nagroda Publiczności jacht Conrad-20.

III Festiwal Interwizji Sopot 1979.

Są to sukcesy Niemena, którymi trzeba i należy się chwalić!

Nie mogę oprzeć się wrażeniu, że płyta była redagowana w pośpiechu. Dobitnym przykładem jest jej rewers.

„El soldado” prawidłowy tytuł „El soldato de levita” (Niemen w boksach podawał niepełny tytuł).

„Wiem, że nie wrócisz” tekst piosenki napisał Jacek Grań (Franciszek Walicki) co w opisie płyty zostało pominięte.

„Sen o Warszawie” napisał Marek Gaszyński , a nie Marek Gaszyńsk.

„Nim przyjdzie wiosna” pisownia zaczerpnięta „Spod chmury kapelusza” ale pisze się inaczej.

I jeszcze jedno, mastering nagrań: Eleonora Niemen. Należało zaznaczać których! Z informacji podanej na okładce wynika, że wszystkich. Po wysłuchaniu płyt nie miałem wątpliwości, że chodzi o mastering wywiadów, które znam ale wydały mi się inne. Po konsultacji ze specjalistą wiedziałem dlaczego. Głos Niemena jest zdeformowany! Jest to efekt zbyt mocnego odszumienia taśmy. Mastering utworów muzycznych zawartych w albumie to dzieło Karoliny Glainert i Czesława Niemena co również nie zostało odnotowane!

Album powstał aby utrwalić przemyślenia i wspomnienia Czesława Niemena. Częściowo jest ilustrowany nagraniami z największego okresu eksplozji Jego talentu, który był ściśle związany z muzykami wielu zespołów, orkiestr i grup wokalnych. Niebiesko-Czarni, orkiestra Michela Colombier’a, Alibabki, Akwarele, Niemen Enigmatic, Grupa Niemen, ork. Andrzeja Kurylewicza, Niemen Aerolit lub „Silny kwartet bez wezwania” to zespoły, które akompaniują Niemenowi w nagraniach. Dlaczego w opisie pominięto ich udział i komu na tym zależało? Na koniec poligrafia, odwieczna bolączka naszego przemysłu fonograficznego ponownie daje o sobie znać – Digi Pack nie posiada uszlachetnionej powierzchni (po czterokrotnym użyciu!) na rogach i załamaniach odpryskuje zadruk. Mało ciekawe zdjęcia (opatrzone i szaro-bure, choć niektóre w oryginale kolorowe) dopełniają reszty.

Tak wydawane płyty źle służą Niemenowi i dlatego nie wpisuje się w poczet entuzjastów.

Tadeusz Skliński

Warszawa 13 grudnia 2008r.

Podpisy pod zdjęciami:

Szczeciński klub „Remedium”